Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Эҳ, ҳәзирги жаслар, ҳәзирги жаслар
Жумыс бабы көпшилик ўақтымыз адамлар арасында, жәмийетшилик ишинде өтетуғын болғанлықтан гейде қәлеп, гейде тосыннан жасы үлкен ақсақалларымыздың бүгинги турмысымызға, өмир ағымына жасаў шараятларымызға, сиясатқа көбинесе жаслар ҳаққындағы ой-пикирлерин еситип қаламыз. Дурыс, ҳәр кимде ҳәр қыйлы пикирлер, ҳәр кимде ҳәр түрли түсиник. Лекин, соларды өлшестирип тәрезиге тартсақ, пәлле тең келе бермейди. Себеби көпшилик жағдайда жасларға деген өкпе-гийнени еситемиз. Мениңше олардың айтажақ гәплери, пикирлери белгили өзбек шайыры Еркин Вахидовтың «Ҳәзирги жаслар» деген қосығының мына қатарларында жәмленген сыяқлы.

- Ғарры талға сүйеп,
Ырғай ҳасаны,
Ақсақал сыпаға әсте жамбаслар,
Қыялдан өткизер кексе дүньяны,
Эҳ, ҳәзирги жаслар,
ҳәзирги жаслар.
Жаслығын еслейди,
«Уҳ» тартып әсте.
Сәл-пәл шымырылар ақ түскен қаслар,
Биз де жас болғанбыз бир мәҳәл,
Әттең,
Өзгешелеў шықты ҳәзирги жаслар.
Еси енер ме екен булардың бир күн,
Ким биледи қашан ақыл тоқтатар,
Аўыр күн көрмеди
Бәлки соның ушын,
Бостанырақ өсти,
ҳәзирги жаслар».

Биз жаслар ҳаққындағы жасы үлкенлеримиздиң өкпели пикирлерин тыңлап еситкенбиз, шынында буны мойынлағымыз келмейди. Өзлеримизше яқ бес бармақ тең емес леп жубатамыз. Лекин ҳақыйқатында да самал болмаса шөптиң басы қыймылдамайтуғынын да умытпаўмыз керек. Бизиңше ҳәр бир исте Адам өзин ақлай алғаны жақсы Бирақ бул айыбыңды мойынлама дегени емес өзлеримизди ақлап бүгингиниң жасларының да жақсы тәреплери де унамлы ҳәм қаҳарманлық ислери де арамызда мийрим-пәпәәтли, қайыр-сақаўатлы ҳәм адамгершиликли жаслар да көп деп қарсыласқымыз келеди. Өйткени шынында да солай, буны бийкарлаў мүмкин емес. Лекин келиң усындай бәсекени бүгинше қойып бир текшее пәске түсейик те оңлы-солымызға нәзер таслайық себеби ата-бабамызда сабырлылық түби Сары алтын сарғайған жетер муратқа деген гәп бар. Жоқарыдағы Еркин Вахидовтың қосық катарларын келтирип өткенлдеги мақсетим жасы үлкенлеримиз жаслар ҳаққында ҳәмийше жаман көз-қараста деў емес. Жақсысы келиң қосықты даўамлайық:

Кийимлер ше?
Қызық булалдың дейди,
Ала-шубар койлек,
Қаяғы көркем,
Ырасын айтсам онша жақпаған еди,
Аталарға бизиң шерим камзол ҳәм.
Бәйналминал айтып, байрақ көтерип
Көшеге шыққанда ҳөктем тең қорлар.
Кекселер деген еди, жолдан қайтарып,
-Не бәле баслап жүр,
ҳәзирги жаслар.

Шынында да ҳәр бир дәўирдиң өз ағымы, өз сиясаты, өз жаслары болады. Заманына қарап жаслардың кийген кийимлери де, қосықлары да өзгерип барады. Өйткени жаслардың өз талғамындағы қосық ҳәм кийимлериниң сол заман кекселерине ерси көрингени сыяқлы ҳәзирги жасларымыздың да заманагөй қосықлары менен кийимлериниң ҳәзирги кекселеримизге унамаўы мүмкин. Себеби ҳәр заманның жаслары өз заманына ылайық жасаўға талпынады. Пикирлеў шеңберлери менен көз-қараслары да солай масласып барады. Мәселен олар эстрадалық шоқ, шаўқым сүренли қосықларды унатады. Сонлықтанда жаслар топланысқан жерлерде, байрамларда, тойларда сөзсиз эстрада намалар жаңлайды. Жасы үлкенлеримиз болса өзлериниң жаслық дәўирлериндегидей косықларды күсейди. Олардың дәўирлеринде, әлбетте үйлениў тойларында машинелерде сейил етиў, минидискте қосық айтыў,видео камераға түсиў дәстүрлери болмаған, ал оның орнына келинде ат арбаларда узатып әкелиў ҳәўжар айтыў, қыз-жигитлер гештеги сыяқлы дәстүрлер болған. Усы жерде белгили журналист Ш.Уснатлиновтың газетада жәрияланған бир мақаласынан үзиндини дыққатыңызға усынбақшыман.

«Өткен Наўрыз байрамларында көшеге шығып, үстилерине гөнетоз кийимлерди кийип, әбигер көринип жүрген жас адамларды көрип қаты налынғанымды жасыра алмайман. Қарап турсаң, тап жигирмаланшы жыллардың бир неше адамларын жасырып қойған жеринен әкелип, мына аламанға қосып жибергендей болып көринди. Улыўма алғанда миллийлик дегенди өзлеримиздиң көргенимизден берги жағынан излей бермей, теренирек ой жуўыртыўымыз керек. Бизиңше ата-бабаларымыз Наўрызлық гөжени мәслигенине ишпеген, дуўым журтқа палаў асып жеткериўге шамасы жетпегенликтен, дүньядағы ең аңсат, ең арзан ҳәм ең витамини аз аўқат пенен байрамлаўға мәжбүр болған.»

Енди айтың, миллийлик, ата-бабаларымыздың салт-дәстүрлери болған екен деп усы компьютерлескен, техникалық жақтан раўажланған бир заманда ат арбаларға қайтыў мүмкин бе? Миллиц мәдениятымызды ата-бабаларымыздың салт-дәстүрлерин умытпаўымыз керек шығар, бирақ цивилизациядан кейин шегинип болмайды. Демек, раўажланған заманымызға сай, дәўир руўхы менен тең қадем таслаў тек жаслар ушын емес, ал ҳәр бир инсанға тән қубылыс. Миллий дәстүрлеримизди, миллий қосықларымызды, миллий мәдениятымызды сақлап қалған ҳалда жаңаланып, жасарып барыў зәрүр. Дәўир нәпеси менен жасаў инсаныйлық жетискенлик есапланады.

Шайыр Э.Вахидовтың қосығынан усындай жуўмаққа келиў мүмкин. Сонлықтан пикиримизди қосық пенен жуўмақласақ:
Заманлар келеди,
Тағы әжайып.
Бәлки пайда болар жасалма қуяш,
Сол ўақыт Ким билсин,
Ҳарып-картайып,
Иймеңлеп қалармыз,
ҳәзирги жаслар!

Демек, ҳәр бир дәўирдиң өз қосықлары, өз жаслары болыўы тәбийий қубылыс.


Оразымбетова Злиха
Журналист