Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


ҚАРА СУМКАДАҒЫ ТЕРМИНАЛ КИМДИКИ?
Ҳәзирги базар экономикасында пул еки түрли жол менен айланысқа түседи: нақ ҳәм пластик карта усылында. Бүгинги күнде республикамыздың барлық орынларында пластик картадан пайдаланыў жолға қойылған. Пенсия, хызмет ҳақы, степендия, қулласы барлығы пластик картаға түседи. Пластик картаның қолайлы тәреплери жүдә көп. Мәселен, миллионлаған пулды кишкене бир карточкада қалтаңда алып жүресең. Саўда-сатық, салық ҳәм коммунал төлемлер төлеў ислеринде де қолайлығы көп. Деген менен турмысымызда бәрше түрдеги төлемлер пластик карта жәрдеминде әмелге аспайтуғынын жасыра алмаймыз. Сол себепли нақ пулға деген мүтәжлик барлық адамда туўылады. Усы орында пластик картадағы пулды нақ пулға айландырыў машқаласы пайда болады. Ҳеш бир банк ҳәм оның филиалларында белгиленген муғдарда болсада нақ пул алыў имканияты жоқ болғанлығы себепли мәжбүрликтен «қара базар»дағы терминалларға мүрәжәт етемиз. Ол жерде картамыздағы пулды иркинишсиз нақ пул етип ала аламыз. Бирақ кемитилген ҳалда, яғный процент пенен. Дәслепки ўақытлары 8-10 (сегиз-он) процент есабында пластик картадағы пулымызды нақ ақшаға алмастыратуғын едик. Онда да пластик карта әпиўайы болса. Ал, онлайн болса процент есаплары буннан да жоқары болып көтериле береди. Бул 100 (жүз) мыңнан 10-15 (он-он бес) мың сум пул жоқ деген сөз. Буны қысқаша есапласақ, миллионнан орташа 100 (жүз) мың сум пул өзгениң пайдасына шешиледи. Сонша мийнет етип тапқан пулыңды бостан-босқа кисиге бериўге қыйналасаң, әлбетте. Яқшы, оғанда көнип шыдадық. Бирақ жақын арада жағдай бирден өзгерип, пластик картадағы пулды нақ пул айландырыў 20-22 (жигирма-жигирма еки) процентке өсип кетти. Нақ пул табыў әбден қыйынласты. Бундай жағдайда, пластиктеги пулды нақ пулға айландырғанда, есап миллионнан 200-220 (еки жүз-еки жүз жигирма) мың сумға кемейеди. Бул орында соншама пул кимниң пайдасына шешилип атыр деген сораў туўылады. Усы процент пенен табылған пуллар кимниң есап бетине түседи, қара сумкадағы терминаллар қайсы саўда орайына тийисли, терминал неге сумка ишинде жүр, оны жанында алып жүриўге ким рухсат берди, саўда орайда саўда-сатық ислери қалай болып атыр, пластик картаға саўда ислемей қалғаныма сонда, басқаларда жоқ нақ пулларды «кара базар»дағылар қайдан таўып, қулласы адамды толғандырарлық сораўлар көп. Бизде сол орынға, яғный «қара базар»ға барып пластиктеги пулды наққа айландырмақшы болдық. Терминал ийеси 20 (жигирма) процент деп турып алды. Оғанда разы болдық. Пластиктеги пулды қай жерге барып алар екен десек, қара сумка терминалды шығарды. Сол ўақыттың өзинде-ақ картадағы сумманы тартып алды. Жоқарыдағы сораўлардың ҳәммеси усы ўақыядан соң туўылды.
Пластик карточкадан пайдаланыўда бираз қыйыншылықлар да жүз берип туратуғынлығы ҳеш кимге сыр емес. Саўда орынларына барғанымызда терминал ҳәзирше жоқ, бар болғанда да терминал ислемей қалды, байланыс болмай атыр, келисилген баҳада пластикке бере алмаймыз деген гәплерди еситемиз. Барлық саўда орынларында пластик картадан нызамлы рәўиште пайдаланылады, баҳалар тийкарсыз асырылмайды, пластик картадан пайдаланыўдан бас тартқанлығы себепли жуўапкершиликке тартылыўы Өзбекистан Республикасы Салық кодексиниң 119-статьясында белгилеп берилген ¬ҳәм бул ғалаба хабар қуралларында турақлы түрде сәўлеленбекте.
Сөзимиздиң жуўмағында, биз биреўлерди жынаят ислегенликте айыпламақшы емеспиз. Тек ғана турмысызда ушырасып атырған пластик картадағы пулды нақ пулға айландырыў, оны ислетиўдеги машқала ҳәм ҳәдийселерди айтпақшы болдық. Бул мәселелерди шешиў ушын тийисли орынларға усыныс ретинде, «қара базар»дағы терминалларды жоқ етип, оның орнына банк ҳәм оның филиалларынан бир пластик картадан бир күнде белгиленген суммада нақ пул алыў имканияты жаратып берилсе, бул елимиз пуқараларының нақ пул мәселеси бойынша мүтәжликлерин қанаатландырған болар еди.
Нурмағамбет Жиенбаев
Қурал Кеңесбаев
ҚМУ Журналистика қәнигелиги студентлери
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: