Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Ғәрезсиз раўажланыў: ким едик, ким болдық?
Өзбекистан Республикасы Президенти Ислам Каримовтың “Ана журтымыздың ығбалы ҳәм уллы келешеги жолында хызмет етиў – ең жоқары бахыт” атлы китабы кең жәмәәтшилик тәрепинен зор қызығыўшылық ҳәм үлкен итибар менен күтип алынды. Китапта Журтбасшымыздың мәмлекетимизди сиясий ҳәм экономикалық раўажландырыў, атап айтқанда, социаллық салада тәлим-тәрбия, илим-пән, денсаўлықты сақлаў, мәденият ҳәм искусство, спорт системасын раўажландырыўға қаратылған реформалар, жәмийетимизде ҳаяллар, кекселер ҳәм жаслардың орны, оларға және де қолай жағдай ҳәм имканиятлар жаратыў менен байланыслы мәселелер; ҳәр бир регион ҳәм аймақ бойынша жақын ҳәм орта келешекке бағдарланған режелер, үстинликке ийе дәстүрлер; әййемги ҳәм жаңа тарийхымыз ҳаққында, бурынғы советлик түзимниң мәнисин ашып таслайтуғын мысаллар, бүгинги күнде дүньяның айырым регионларында бул түзимди тиклеўге болып атырған ҳәрекетлер ҳаққындағы ой-пикирлери, Өзбекистанның сыртқы сиясат концепциясы ҳаққындағы көз-қараслары баян етилген. Егер де китапты бетпе-бет ашып дыққат пенен шынтлап оқыйтуғын болсақ, онда биз, Өзбекистанның ғәрезсизлигин тәмийинлеў, оны социаллық-экономикалық раўажландырыў бойынша стратегиялық мақсет ҳәм ўазыйпаларды шешиў, елимизде турақлылық ҳәм тынышлықты беккемлеў бойынша ийгиликли ислер ҳәм кең көлемли реформаларды әмелге асырыўдың тарийхый избе-из басқышлары туўралы билимге ийе боламыз.
Китаптың бас идеясы Президентимиздиң мына сөзлеринде айқын көрсетилген: “Биз өткен дәўирде әмелге асырылған ислеримизге баҳа берер екенбиз, “Биз … кеше ким едик, бүгин ким болдық?” деген саўал тийкарында олардың мәнисин ҳәм әҳмийетин өзимиз терең көз алдымызға келтиремиз. Әйне ўақытта “Ертең ким болыўымыз, қандай жаңа шеклерди ийелеўимиз керек” деген саўал туўралы тек ғана ойлап қоймастан, бәлки әмелий ислеримиз бенен оған жуўап бериўимиз лазым.
Ғәрезсизлик не? Президентимиз өз китабында бул саўалға анық жуўап береди: Ғәрезсизлик биз ушын әўели өзлигимизди аңлаў, инсанлық қәдиримизди, үрп-әдет ҳәм қәдириятларымызды, муқаддес ислам динимизди, уллы ата-бабаларымыз, әзиз әўлийе ҳәм данышпанларымыздың қәдирли атларын ҳәм мийрасын тиклеў, жас әўладларымызды миллий ҳәм улыўмаинсаныйлық қәдириятлар руўхында тәрбиялаў усаған шексиз имканиятларды ашып берди.
Ғәрезсизлик аяқ асты етилген қәдириятларымызды, дин ҳәм диянатымызды, ар-намысымызды тиклеў, өзлигимизди аңлаў, халқымыздың арзыў-үмитлерине, миллий менталитетимизге жуўап беретуғын келешегимизди қурыў жолын дурыс ашып бергени менен тарийхымызда мәңги сақланады. Ғәрезсизлик экономикалық турмысымызда бурынғы Орайдан турып режелестирилген ескише административлик-буйрықпазлық бир жақлама раўажланған жарлы экономикадан бас тартып, еркин базар экономикасына өтиў мәмлекетимизди жаңалаў ҳәм модернизация қылыў, жеке мүлкти ҳәр тәреплеме раўажландырыўға қаратылған реформаларды әмелге асырыў ушын беккем замин жаратты. Усы мәнисте бул китап - Өзбекистанның ең жаңа тарийхы, бүгини ҳәм оның келешектеги раўажланыўы бойынша бир тутас фундаментал шығарма, турмыслық қолланба деп айтыў мүмкин. Ол терең илимий түсиник ҳәм заман көз-қарасларын тийкарында жазылған.

Китапта Қарақалпақстан Республикасының ҳәзирги раўажланыў дәрежеси, оның келешек ығбалы туўралы да терең ой-пикирлер ортаға қойылған. Атап айтқанда, алдымыздағы 5 жылда тек санаат саласында 500 ге жақын реже әмелге асатуғыны, буның нәтийжесинде 10 мың жақсы ис орны пайда болатуғыны, Тахиаташ ГРЭСинде 742 миллион долларлық еки пуў-газ қурылмасын орнатыў бойынша ислердиң орынланатуғыны көрсетиледи.
Китапта айрықша көзге тасланатуғын, ҳәммениң ҳәўесин оятатуғын мағлыўмат Қоңырат сода заводы болып, оның өнимлери экспортқа шығарылмақта. Жақын күнлерде әсиримиздиң ең үлкен қурылысына айналып, қысқа ўақыт ишинде иске түсиў алдында турған қуны 4 миллиард 200 миллион долларға тең болған Үстирт газ-химия комплексиниң тез күнде салтанатлы ашылыў күтилмекте. Ол Қубла Кореяның жетекши компанияларының қатнасында қурылып жылына 4 миллиард 500 миллион кубметр тәбийғый газ қайта исленип, оннан 3 миллиард 700 миллион кубметр газ алынады, 390 мың тонна полиэтилен, 80 мың тоннадан полипропилен, 100 мың тоннадан зыят пиролиз бензини ҳәм басқада қымбат баҳа өнимлер ислеп шығарылады.
Китапта Арал проблемасы ҳаққында пикир жүрите отырып, Президентимиз былай дейди: “… Мен бул жердеги аўыр жағдай, Арал теңизиниң қурыўының зыянлы тәсири, экологиялық жағдайдың жаманласқанын билдирип, Бирлескен Миллетлер Шөлкеми Бас секретарына үндеў хат жиберген едим. Усы ҳүжжет БМШның Бас Ассамблеясында кең додаланып, бул мәселе бойынша арнаўлы қарар қабыл етилди. Бул халықаралық ҳүжжет бойынша Арал проблемасы Қарақалпақстан проблемасы, улыўма адамзатлық проблема, пүткил инсанияттың проблемасы сыпатында тән алынды”. [3]. Мине усы умтылыў ҳәрекетлер нәтийжесинде ҳәзирги күнде бул жерге жиберилип атырған үлкен-үлкен көп муғдардағы қәрежетлер, инвестициялар регионда жасап атырған халықтың турмыс дәрежесин жақсылаўға, адамлардың руўхын көтериўге хызмет қылмақта.
Президентимиз бизиң регионымыз туўралы пикирин көплеген фактлерге тийкарлана отырып төмендегише жуўмақлайды: “Қарақалпақстан аграр республикадан мәмлекетимиздиң ең ҳәзирги заман технологияларына ийе болған, санааты раўажланған регионға айланбақта десек әйне ҳақыйқат болады”.
Президентимиздиң бул шығармасында тарийхты билиў – бул турмыслық зәрүрлик, бул өзликти аңлаў дегени, тарийхый өтмишсиз келешек жоқ екени ҳәртәреплеме дәллиллеп көрсетилген. Арнаўлы бөлимде егер аўыл хожалығы раўажланса, сонда журтымыз абат, турмысымыз және де пәраўан болатуғынлығы, “аўыл хожалығын түп-тамырынан өзгертиў дегени, - пүткил турмысымызды өзгертиў деген” екенлиги кең түрде илимий анализленеди.
Китапта дыққат аўдарылған және бир мәселе – бул кекселердиң жәмийетлик роли туўралы мәселе. Президентимиздиң терең исеними бойынша, “Биз бүгин кекселеримизди қандай қәдирлесек, келешекте балаларымыз да бизди сондай ардақлайды”. Президентимиздиң ҳаял бахты – бул жәмийеттиң бахты екенлигин, ҳаялды ҳүрмет еткен миллет кем болмайтуғынын айта келип, “Ҳаял гөззал болса - әлем гөззал, ҳаял бахытлы болса – шаңарақ, пүткил жәмийет бахытлы болады. Ҳаялды ҳүрмет етсек, миллетти ҳүрмет еткен боламыз”, - деп терең философиялық жуўмақ шығарады.
Өзбекистанда Президент Ислам Каримов басшылығында мәмлекетимизде алып барылып атырған сиясаттың үстинликке ийе бағдарларынан бири сағлам ҳәм жетик әўладты тәрбиялаў екенлиги ҳәм бул тараў бойынша оғада көп ислердиң әмелге асырылып атырғанлығы бәршемизге мәлим. Китапта усы мәселе бойынша алда турған ўазыйпалар ҳәм оларды әмелге асырыўдың жоллары ҳәр тәреплеме баян етилген.
Елбасымыз бийғәрез пикирлейтуғын, өмирге жаңаша қарайтуғын, уллы ислерге уқыплы күш сыпатында жас әўладымызды тәрбиялаўға китапта айрықша итибар қаратады. Заманагөй билим шыңларын ийелеген, беллесиўге таяр, көзи жайнап турған жигит-қызларымыз бүгин жәмийетимиздиң ҳақыйқаттанда да шешиўши күшине айланып бармақта.
Президентимиздиң пикиринше жаңа әўладты тәрбиялаў халықты тәрбиялаў болып табылады. “Мен жасларымызға, мениң балаларыма қарата, үйрениўден ҳеш шаршамаңлар, деп айтпақшыман. Үйрениў, умтылыў ҳеш қашан айып саналмайды. Нени билмесең, оны үйрениў керек. Бәринен бурын, енди турмысқа кирип киятырған жасларға не лазым? Үйрениў, үйрениў ҳәм және бир мәрте үйрениў керек. Кәсип үйренген, илим үйренген адам, өзбекана айтқанда ҳеш қашан кем болмайды”.
“Ең үлкен байлығымыз бизиң жасларымыз, балаларымыз”, “Өз өмирин, өз тәғдирин ана Өзбекистанымыз бенен ажыралмас байланыстырып, келешекке қарай исеним менен умтылып атырған балалар – бул мениң балаларым” деген әжайып сөзлери жасларға таўсылмас жигер, беккем мәдет болатуғыны сөзсиз.
Президентимиз мийнетинде жасларды тәрбиялаўдың тийкарғы шәрти болған тәлим-тәрбия мәселеси ҳәр тәреплеме анализленеди, оның материаллық техникалық базасын және де беккемлеў, мектеплер, лицей ҳәм коллежлер, жоқары оқыў орынларын раўажландырыў, оларды ҳәзирги заманға ылайық оқыў ҳәм техникалық қураллар менен тәмийинлеў, тәлимниң мазмунын ҳәм сапасын жақсылаў ҳаққында сөз етиледи. Әсиресе, педагог кдарлардың, профессор ҳәм оқытыўшылардың заманға ылайық билимин жетилистириў кереклиги мәмлекетлик ўазыйпа сыпатында ортаға қойылады.
Президентимиз арнаўлы бөлимде елимизде тынышлық ҳәм аманлықты сақлаў мәселесин сөз етип, ҳәзирги кескинлик ҳәм радикализм, терроризм ҳәм экстремизм күшейип атырған қәўетерли дәўирде бурығыдан да қырағылық, сергеклик ҳәм сақлықты арттырыў кереклигин, бул ҳәзирги заман талабы екенин кең түрде баян етеди. “Ғәрезсиз Өзбекистанды, - делинеди китапта, - ким қорғайды – тек өзимиз, ең исенимли қорғаўшымыз – бул өзимиздиң халқымыз”.
Президентимиздиң бул шығармасы миллий ой-пикиримиздиң ғәзийнесине қосылған бийбаҳа үлес болды. Бул китапты оқып үйрениў оғада пайдалы ҳәм дәўир талабы. Оның мәнис-мазмунын халқымыз, әсиресе жасларымызға жеткериў, алға қойылған әҳмийетли ой-пикирлерден, идеялардан күнделикли турмыста пайдаланыў бәршемиздиң миннетимиз, әдиўли ўазыйпамыз. Бул бийбаҳа дөретпе социал-гуманитар, сиясий-жәмийетлик, философиялық илимлерге қосылған уллы тәлиймат болыў менен бирге, елимизде әдалатлы демократиялық, ҳуқықый пуқаралық жәмийет қурыў теориясына ҳәм практикасына қосылған илимий мийнет болды.
Жуўмақластырып айтқанда, журтбасшымыздың бул китабы жәмийетимиздиң раўажланыў философиясын белгилеўге, мәмлекетимиздиң ҳәм халқымыздың келешегин, оның раўажланыўын режелестирип бериўде, жасларымызды Ўатанға сүйиспеншилик руўхында тәрбиялаўда оғада әҳмийетли қурал болып хызмет ететуғынлығы сөзсиз.


Салаўат Якубов
ҚМУ Социал экономика факультети 3-курс студенти
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: