Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Және де жаслар тәрбиясы ҳаққында
Мораль, мәденият сөзлери оғада кең ҳәм терең мәниге ийе түисиниклер. Жасларды моральлық жақтан мәдениятлы етип тәрбиялаў, оларды әдеп-икрамлылыққа, сап ҳүжданлылыққа, меҳир-мириўбетликке, адамгершиликке тәрбиялаў деген сөз. Бүгинги күнниң жаслары қандай болса, бизиң келешегимиз де сондай болады. Себеби жаслар келешек ийелери. Бул ҳаққында белгили қарақалпақ жазыўшысы Төлепберген Қайыпбергенов «Биз жасап турған әсир жаңа әсир болғаны менен, ол өткен әсирлердиң даўамы» деп жүдә дурыс пикир билдирген еди. Демек, солай екен, ҳәр қандай әсирге, дәўирге, заманға оның өтмиши тийкар салады. Ҳәр қандай бахытлы заман ушын әўелги заманның жаслары жуўапкер, ал, жаслардың жақсы ямаса жаман болыўы ең дәслеп тәрбияға байланыслы. Белгили данышпанлардың бири «Ҳүждан-инсан тәбиятының зийнети» деген еди. Ҳәр қандай адам өзгеге тәрбия берместен алдын өзиниң ҳүжданы таза, сап болыўы лазым. Өйткени сап ҳүжданлы атаның, сап хүжданлы ананың перзенти, оның тәрбиясын алған бала, әлбетте, бийтәртип болмайды. Себеби, халықта «Атаға қарап ул өсер, анаға қарап қыз өсер» деген даналық гәп бар.

Бүгинги күни жаслардың тәрбиясына бийпәрўа қараўшылық, оны дурыс жолға қойыўға жеңил қараў, жуўапкершилик пенен алып барыў жумысларын кейин сүриў жағдайлары көпшилик жерлерде орын алмақта. Негизинде бул жуўапкершиликли, машақатлы, қурамалы ҳәм қыйыншылықлы жумысқа жеңил қарап болмайды. Сонлықтан да, мектеп ҳәм жоқары оқыў орынларында тәрбияға байланыслы жумысларды жедел алып барыў ҳәр бир дәўирдиң талабы.

Ҳеш кимге де сыр емес бүгинги күни телевизор арқалы берип атырған кинофильмлердиң көпшилиги жаслардың сана-сезимине кери тәсирин тийгизбекте. Онда адамгершилик пазылетлерине қарағанда, көбирек урыс- жәнжел, опасызлық, досқа, дослыққа қыянет, жалатайлық сыяқлы иллетлерди көриў ғана мүмкин. Əсиресе, оларда бизиң ата-бабаларымыздан мийрис болып нешше әўладлардан бери сақланып киятырған мүтәжге жәрдем бериў, қайыр-сақаўат, үлкенге ҳүрмет, қарыяларды сыйлаў сыяқлы туйғыларды көриў қыйын. Оның орнына балаларымыз қылышласпақ, өрт қойыў, адам өлтириў жолларын, усылларын үйренип атырғандай. Жақында бир мектеп муғәллими ата-аналар жыйналысын шақырып, онда мектеп оқыўшыларының арзымаған нәрсе үстинде бир-биреўиниң жағасынан алып, мойынларынан қылқындырып салатуғынлығын, қаншама ескертиў берседе бул барлық балаларға үрдис болып баратырғанлығын қорқыныш пенен ескерип өтти. Əлбетте, бала телевизордан берилген фильм, ямаса дивиди диск арқалы тамаша еткен фильмнен көргенин турмыста қолланыўға ҳәрекет етеди. Бәлким бул арқалы өзиниң «батырлығын», «қорықпаслығын», «көп нәрсеге қурбы жететугынлығын» дәлиллемекши болар. Бәлким бир-бири менен усылай көп кино көргенликте жарыс қурар. Лекин, қалай болғанда да сана-сезимге сиңип қалған әдетти соң инсан бойынан шығарыў бир қанша мүшкилирек екенлигин умытпағанымыз жөн шығар. Себеби бойға питкен қулқ, әдет, бир өмир оған жолдас болыўы мүмкин. Бул ҳаққында Өзбекстан Президенти И.Каримов өз сөзинде былай деп көрсет еди: «Зийрек, жоқары мәдениятлы инсанларды тәрбиялай алсақ ғана, алдымызға қойылған мақсетлерге ғана ерисе аламыз. Сонда ғана журтымызда пәраўан турмыс ҳәм раўажланыў болады. Егер бундай машқаланы бүгинги күнде өз ўақтында шешпесек, қалған барлық урыныўларымыз бийпайда: онда раўажланыўда, келешекте, пәраўан турмыста болмайда» (Каримов И.А Милий истиқлол мафкураси халқ эьтиқоди ва буюк келажакка ишончдир. Т. «Узбекистон», ғ00ғ.ғқ-ғң-бет.)

Бүгинги глобалласыў дәўириндеги тийкарғы мақсет ҳәм алға қойылған ўазыйпалардың бири-бул жас әўладлардың, жасларындың сана-сезимин халқымызға жат иллетлерден, салт-дәстүрлерден ҳәм инсанлардың ойын-өрисин шалғытатуғын жат пикирлерден сақлаў болып есапланады. Сонлықтан да жоқары оқыў орынларының оқыў режесине «Информациялық психология қәўипсизлиги» пәни киргизилди. Бул курстың тийкарғы мақсети жәмийетшиликтиң информациялардан орынлы ҳәм мәдениятлы пайдаланыўын жолға қойыў. Кең халық массасының, әсиресе, жаслардың сана-сезими, көз-қараслары ҳәм пикирине тәсир ететуғын ҳәр қандай жат информациялардан қорғаў болып есапланады. Инсанияттың парахат, тыныш ҳәм татыў турмысы, дүнья жүзлик цивилизация ҳәм параўан өмир ушын хызмет қылатуғын хабарлардың ен жайыўын тәмийинлеўге үлес қосыў. Жат иллетлердиң алдын алыў, әсиресе, бузғыншылық, сананы ҳәм ақылды шалғытатуғын, инсаният өмирине, дүнья тынышлығына қәўип туўдыратуғын ишки ҳәм сыртқы дереклерден қорғаў болып табылады. Бул жағдайлар «информация қәўпи» деген түсиник пенен түсиндириледи. Демек, информация қәўипсизлиги дегенимиз, республика аймағында жайласқан мәмлекетлик органлар, мәмлекетлик емес шөлкемлер, пуқаралар улыўма жәмийеттеги ҳәр қыйлы информациялардың еркин ҳәм Нызам менен тарқатылыўын қорғаў ҳәм тәмийнлеў.

Мәмлекетимизде таярланатуғын информацияны аймақтан тысқарыда, шет мәмлекетлерде тарқатылыўын тәмийинлеўши әмелдеги Нызамлар ҳәм халық-аралық ҳуқықый тәртиптеги ҳужжетлерге сүйениў керек. Яғный, әпиўайы етип түсиндиретуғын болсақ, информация қәўипсизлиги ҳәр бир адамның саўлығы, саламатлығы қандай корғалатуғын, тәмийинленетуғын болса, оның сана-сезимине, ой-өрисине, ақылына тәсир ететуғын информациялардың дурыслығы да, мине, сондай дәрежеде тәмийинлениўи керек. Бул мақсетлерге ерисиў ушын төмендеги ўазыйпалар қойылады:

Миллий ҳәм информация қәўипсизлиги ортасындағы өз-ара байланысты беккемлеў;
Өзбекстанның жәҳән мәмлекетлерине болған қызыўшылығын, дүнья көлеминдеги сиясий орны ҳәм ролин үйрениў;
Информацияға қәўип салатуғын усылларды анықлаў ҳәм оларды сапластырыў мәселелери;
Информация қәўипсизлигин тәмийинлеў усыллары;
Информация қәўипсизлигин тәмийинлеўде халық-аралық бирге ислесиў;
Мәмлектлик сиясат дәрежесинде информация қәўипсизлигин тәмийинлеў илажларын ислеп шығыў.

Демек, Информация қәўипсизлиги ҳәрекет етип турған мәмлекетлик басқарыўды, жәмийетлик басқарыўды бузыўға, изден шығарыўга қаратылған ҳәр қандай информацияға қарсы гурес системасының дүзилиўи десек те болады. Бунда ғалаба хабар қуралларының, ашық хабар системаларының, онда хызмет етиўши журналистлердиң орны айрықша орында турады. Демек, баспасөзден, радиодан, әсиресе, телевидение арқалы эфирге жибирилетуғын көрсетиў, фильм ҳәм киноларға қырағы болыў бүгинги күнниң талабы.
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: