Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Журналист кадрларды таярлаўдағы талап ҳәм жуўапкершиликлер
Журналист кадрларды таярлаўдағы талап ҳәм жуўапкершиликлер

Дүньядағы қайсы мәмлекетти, қайсы елди алып қарасақ та оның раўажланыўын журналистикасыз көз алдымызға келтире алмаймыз. Сонлықтан болса керек, журналистиканы «төртинши ҳәкимият» деп атайды. Яғный, нызам шығарыўшы, орынлаўшы ҳәм судлық ҳәкимияттан соңғы - өз алдына ҳәкимият болып, журналистлер халықты изине ертиўши, оларды туўры жолға бағдарлаўшы, керек болса баслаўшы алдыңғы қатлам ўәкиллери есапланады.

Журналистика ҳәр бир дәўир ҳәм ҳәр бир заманда да халықтың турмысын, жасаў шараятын сәўлелендириў менен бирге, олар ҳаққында толық мағлыўмат бериўши, керек болса оны көрсетип бериўши айна есапланады. Бирақ, бүгинги глобалласыў процеси ҳәм ҳәзирги заман талабы, илимий-техниканың раўажланыўы, жаңа информациялық технологиялар жәмийетти жеделлик пенен өзгертип баратырған бир ўақытта, журналистлердиң ҳәм журналистиканың алдына жаңа талап ҳәм ўазыйпалар қойылмақта. Президентимиз «Халқ сўзи» газетасына берген интервьюинде: «Журналистлик – ең пидайылықты талап ететуғын кәсиплерден бири, журналист керек болса, мәмлекет ғайраткери, сиясатшы, халық мәнаўияты дәрьясының мурабы есапланады» - деп атап өткен еди. Демек, бүгинги «информациялық жәмийетте» болса, «информация ҳәкимлиги» үстинлик етип, оның тийкарында журналистика турыўы сөзсиз.

Қала берсе ҳәзирги XXI әсир журналистикасы, өткен әсир журналистикасынан парық қылады. Бул Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан журналистиксында да айқын көзге тасланады. Буны қалай сыпатлаўымыз мүмкин? Бириншиден, буны илимий-техникалық прогресс пенен байланыстырыўымыз мүмкин, екиншиден, мәмлекетимизде жаңа баспалардың, мәмлекетлик емес ғхқ ның, хабар агентликлериниң, радио ҳәм телеканаллардың пайда болыўы, олардағы еситтириў ҳәм көрсетиўлердиң тартымлылығы, ғалаба хабар қуралларында миллий өзгешелигимиздиң көзге тасланыўы, үшиншиден, мәмлекетимизде журналистика тараўына тийисли бир қатар Нызамлардың шығарылыўы, әсиресе журналист кадрларды таярлаў ҳәм қайта таярлаўға болған итибардың артыўы, сондай-ақ, журналистлердиң қәнигелесип барыўы қубылыслары менен түсиндириў мүмкин.

Айтып өтиўимиз керек, мәмлекетимизде журналист кадрларды таярлайтуғын тийкарғы үш жоқары оқыў дәргайы бар. Солардың бири Бердақ атындағы Қарақалпақ Мәмлекетлик университети. Университетте журналистика қәнигелиги Қарақалпақ филологиясы факультетиниң қурамына болып, онда бир кафедра ҳәм төрт академиялық топар бар. Журналистика кафедрасының ашылғанлығына отыз жылдан асқан болса, ҳәр жылы бул оқыў дәргайынан 20-25 питкериўши шығып өндириске жол алады. Олардың арасынан бүгинги күни белгили газета-журналлардың бас редакторлары, белгили теле ҳәм радио журналистлери жетилисип шықпақта. Және олардың бир топары усы пидәйы кәсиптиң маманлары сыпатында ҳәр қыйлы атақларға ерисип, халық-аралық таңлаўлардың жеңимпазлары да баршылық.

Әлбетте, мәмлекетимизде сырт еллер менен байланыслар, бирге ислесиўлер ҳәм қарым-қатнасықлар жақсы жолға қойылған. Буны журналистика тараўында да көриўимиз мүмкин. Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң журналистика қәнигелигин тамамлаған жаслардың бир қатары раўажланған мәмлекетлерде өзлериниң билим ҳәм тәжирийбелерин арттырып келмекте. Олардан: кафедра доценти Бахытбай Палўанов Erasmus Mundus бағдарламасының гранты тийкарында Португалияның Porto университети «Журналистика ҳәм коммуникация» бөлиминде тәжирийбе алмасып келген болса, ассистент-оқытыўшы Яқыпбек Генжемуратов ҳәзирги ўақытта Полшаның Adam Michkewich университетиниң «Сиясаттаныў ҳәм журналистика» факультетинде билимин жетилистирмекте. Журналистика қәнигелиги питкериўшиси Гулмира Ахмедова Латвия университетиниң «Коммуникация ҳәм журналистика» факультетинде 10 айлық курста грант тийкарында билим алып келди. Жулдыз Зарымбетова Варшава тәбийий илимлер университетиниң гуманитар факультетинде оқып қайтты. Булар қарақалпақ журналистикасы тараўының жетискенликлери десек болады.

Әлбетте, хабар топлаў, оны қайта ислеў, тарқатыў ҳәм жәмийетшиликке жеткериў журналистиканың тийкарғы ўазыйпасы болып, ҳәзирги дәўир журналистикасы усылар менен бирге шөлкемлестириўшилик, бақлаўшылық, керек болса баҳалаўшылық ўазыйпасын да биринши орынға қоймақта. Бунда журналистика халықшыллық, ҳақыйқатгөйлик, қалыслық, пидайылық, ўатансүйгишлик, партиялық принциплерине сүйенген ҳалда ҳәрекет етеди.

Президент И.А.Каримов: «Ҳәзирги ўақытта журналистлердиң ўазыйпалары да, олардың алдына қойылатуғын талап та көп. Бирақ ең әҳмийетлиси турмыс ҳақыйқатлығын сәўлелендириўден ибарат. Бул журналистиканың өзгермейтуғын ҳәм турақлы шәрти болып келген ҳәм сондай болып қалыўы керек» - деп жазған еди. Демек, журналист кадрларды таярлаўға қаратылған бизиң ўазыйпамыз, бириншиден, заман ҳәм турмыс ҳақыйқатлығын сәўлендиретуғын билим ҳәм көнликпеге ийе, кәсиплик этика ҳәм пухаралық позиясын меңгерген, екиншиден, жәмийетлик-сиясий ҳәм экономикалық, сондай-ақ басқа да тараўларға тийисли машқалаларды батыл көтерип шыға алатуғын, олар бойынша жәмийетшилик арасында пикир оятатуғын ҳәм өзи де пикир билдире алатуғын, үшиншиден, дүньяда, жергиликли аймақларда болып атырған ҳәдийселерди терең анализ етиўге қаратылған материаллар таярлайтуғын, ең баслысы өз ана тили менен шет тиллерин жақсы билетуғын ҳәм жаңа информациялық технологияларды меңгерген кадрларды таярлаўдан ибарат.

Жоқарыда келтирип өткенимиздей ҳәр қандай мәмлекеттиң, ҳәр қандай елдиң раўажланыўы журналистикасыз болмайды. Усы пикирге қосымша етип соны айтып өтиўимиз керек, журналист өз ўазыйпасын қаншелли жоқары дәрежеде орынласа, оның мәмлекет раўажланыўына қосқан үлеси соншелли дәрежеде жоқары болады. Сонлықтан да, жоқары дәрежедеги кадрларды таярлаў мәселеси ең жуўапкерли ўазыйпа ҳәм талаплардың қатарына киреди.


ЗЛИХА ОРАЗЫМБЕТОВА
Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик
университети журналистика кафедрасының
баслығы, филология илимлериниң кандидаты.
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: