Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Қанлыкөлде жаңа заман нәпеси
Дәлепки толғаныслар.
Президентимиз: «Ишки туризмди раўажландырыў мәселесин жолға қойыў керек» - деп бийкарға жан қүйдирмес екен. Буның астарында терең мәни ҳәм үлкен мазмун бар екенлигин бүгин уққандаймыз. Бул, өз елиңди жақсы бил, үлкеңди жақыннан таны, тарийхын үйрен, оның ҳәр тәреплеме раўажланыўын салыстырмалы анализ ет, гүзетип бар ҳәм қолыңнан келсе оған үлесиңди қос» - дегени екен.
Солай етип, ишки туризмди тарийхы бай Қанлыкөл районынан баслағанды мақул көрдик. Анығырағы, буған районның ҳәкимияты баслама салды десек дурсырақ болады. Район ҳәкиминиң орынбасары Абдикаримов Қуралбай Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң журналистика қәнигелиги студентлери менен медиа семинар өткериўге келгенде, район ҳаққында бизди қызықтыратуғын бир қанша мағлыўматларды еситтик. Бирақ, ҳәр ким де өз үй мақтайды. «Жаман шатпам, өзиме сарай» дегендей гәп емеспекен, «бир мыңнан зыят жәмлеспеген жаслары бар болса, «90-жыллардың музейи»н дүзиў де үлкен жумыс емес ғой, ол жақын тарийх болса, оның елеслери еле көз алдымызда. «Гүнжи заводын қурып атырмыз» дейди, гүнжи майда өним болса, үлкен заводты қалай шийки зат пенен тәмийинлейди» - деген ойлар тынышлық бермеди. «Мың мәрте еситкеннен бир мәрте көрген жақсы» - деген ата-бабаларымыз. Сол айтқандай толғаныслар тынышлық бермей Қанлыкөлге медиатур шөлкемлестирдик. Медитурдың қанасыўшылары ҚМУ журналистика кафедрасы профессор-оқытыўшылары, студентлер ҳәм Қарақалпақстан телевидениеси журналистлеринен ибарат болды.
Шыпакер пал ҳәррелер.
Қанлыкөл бойлап саяхатымызды жол бойындағы пал ҳәррешилик ҳәм мийўе-палыз егиў менен шуғылланатуғын «Хожаназар ахун» ЖШЖдан басладық. Бизге хожалық баслығы Х.Мамутов өзи басқарған исбилерменлик тараўының әҳмийети, пал ҳәррелериниң турлери, жәнлик сыпатындағы өзешеликлери, олардың жасаў ҳәм көбейиў сырлары, мийнетиниң қыйыншылықлары ҳәм нәтийжеде шаңараққа түсетуғын сап пайда, әсиресе, адамларға пал жеткерип берип, алғыс алып атырғанлығы ҳаққында бай мағлыўматлар берди.
- бизге көбирек адамлардың алғысы керек. Палды тек азық етиўден басқа, емлик қәсийети көп, буннан тысқары, наўқас, бийтап адамлар келип, ҳәрреге шақтырыўды сорайды. Әлбетте, олардың өтинишин орынлаймыз. Шыпа тапқанын көрген ўақытта, қуўанамыз – дейди биз бенен сәўбетте болған хожалық баслығы Х.Мамутов.
Пал ҳәррелери адам таңлап отырмайды екен. Биз сәўбетлесемен дегенше «шыпакер» пал ҳәррелери жанлы көргизбедегилерге өзлериниң «өнер»ин көрсетип, диагнозсыз-ақ ем буйырып үлгерди. Биз болса «шыпасын берсин» деп жолымызды даўам еттик.
Бизиң екинши объектимиз «Kanteks invest» ЖШЖның тоқымашылық фабрикасының қурылысы болды. Курылыс буннан саррас 1 жыл бурын 2017-жылдың 26-апрелинде басланған екен. Ашықлық жерде бир жыл ишинде зәўлим имараттың бой тиклеўи, аңсатлық пенен орынланатуғын жумыс емес, әлбетте. Бул көп машақатлы мийнеттиң жемиси. Ҳәзирги ўақытта, пахтаны жипке айландыратуғын фабриканың қурылыс жумыслары менен 350 адам бәнт болып, оларға төрт мәўсим де бирдей болып кеткен. Келешекте болса, бул фабрикадан жылына 27-30 миллион АҚШ доллары муғдарында пайда алыў күтилмекте. Әлбетте, бул районның экономикасының раўажланыўына кескин тәсир етиў менен бирге, жумыссыз 750-800 адамды жумыс пенен тәмиийнлейди.
- Мақсетимиз биринши гезекте районымыздағы жумыссыз жасларды жумыс пенен тәмийинлеў – дейди район ҳәкиминиң орынбасары Қуўандық Ешмуратов.
Демек, бизди дәслепки тәшўишке салған толғанысларымыз әске-ақырын болса да шешимин табады екен. Бул еки тәреплеме үлкен жетискенлик болары анық.
Таң қалдырған санлар.
Нәўбеттеги объект «Наўрыз» АПЖ аймағында жайласқан «International construction machinery» ЖШЖ болды. Бул жерде де таза имараттың, гүнжини қайта ислеп ҳәм таяр өним етип жетилистирип, экспорт ететуғын завод қурылмақта. Бул жердеги санлар да бизди ҳайран қалдырды.
- Бул жерде айына 400 тонна гүнжи қабыл етилип, оннан 100 тонна өним ислениўи ҳәм келешекте 150 адам жумыс пенен тәмийинлениўи күтилмекте. Соның нәтийжесинде жумыссызлар санын кемейтиў, райондағы барлық пуқараларды жумыс пенен тәмийинлеў баслы мақсетимиз. Кала берсе, азық-аўқат ҳәм медицинада қолланатуғын бул гүнжилер тийкарынан Туркия ҳәм Қытайға экспорт етиледи. Бул объект шама менен 40 күнлерден соң иске түсиўи режелестирилген. Гүнжиниң 1 тоннасы 2500 долларды қурайды – дейди район ҳәкиминиң орынбасары Алишер Абдуразақов толып-тасып. Президентимиз «… бизге көзлери жанып турған, келешекке нық қәдем таслайтуғын жаслар керек» - дегенинде усындай ғайратлы, мийнеткеш, зәбердес жасларды нәзерде тутқаны анық. Ҳүрметли ел басшымыздың гәплери бундай жасларға қанат бағышлағанына гүман жоқ.
Китап естелиги.
Районда бизди ҳайран қалдырған орынлар көп болды. Ең әҳмийетлилериниң бири китапқа орнатылған естелик болды. 2017-жылда ғәрезсизлик байрамы қарсаңында пайдаланыўға тапсырылған мәдений дем алыў орайында художник Полат Абдреймов тәрепенен дизайны исленген китапқа естелик орнатылған. Бул республикадағы бирден-бир китапқа орнатылган естелик. Сондай-ақ бул орында киши футбол стадионы, аттракцион, автодром бар.
Бизиң дыққатымызды тарқан жери китаптың сыртқы фонына белгили шайыр И.Юсуповтың сүўрети қойылған ҳәм китаптың қапталында алма мийўеси сәўлеленген.
- Адам бир алма жесе, организми бир неше витаминлерден азық алады, буны инсан сезеди, ал, бирақ китап оқығанында инсанның санасы оннан да көбирек азықланады, бирақ буған оншама мәни беребермеймиз. Мине, усы екеўин уйғынластырыў мақсетинде китап монументиниң қапталында алма мийўесин сәўлелендириўди мақул көрдим – дейди художник П.Абдиреймов.
«Тоқсаныншы жыллар музейи».
Районда усындай атамадағы музейдиң ашылыўы тап бизлер барған күни болып өткен. Бизлер бул музейдиң ең биринши тамашашөйлери болдық. Район ҳәкимиятының басламасы менен ашылған бул музейде өткен әсиримиздиң 90-жылларында халықымыз тәрепинен пайдаланылған буйымлар орын алған. Ҳәзирше музейде жәми 700 ден аслам экспонат бар. Бирақ, барлық истиң нәтийжеси оның басламасында. «Жақын тарийхқа музей қурыўдың неси машақат ҳә қандай қызығы бар» деген ойда болғанымыздан, бираз қысындық. Себеби, музей – бул халық ғәзийнеси, оның ҳәр бир экспонаты халкымыз тарийхын, дәўирдиң келбетин, заманның шежиресин сәўлелендиреди. Узақ өтмиш болмаса да, сол музейдеги базы-бир буйымлар қолланыўдан шығып қалған. Оның орнын жаңадан пайда болған техникалар менен әспаблар ийелеген. Бизиң бүгинги турмысымызда ең әҳмийетли орын тутатуғын компьютерлердиң усы бүгинге шекем қанашам әўледы шығып кеткен. Оның дәслепки нусқалары оғада аз мүмкиншиликке ийе болып, бүгингидей көринисинен пүткиллей парықланады. Ҳәзирги жасларымыздың көпшилиги, оның дәслепки нусқаларын ҳәттеки көрмеген. Демек, бундай музейди ашыў идеясын берген ҳәм оған баслама салып, шөлкемлестирген район басшыларына «барекелла, азаматлар» - деп, оларды қоллап-қуўатлаўымыз керек.
Биринши жылқышылық фермер хожалығында.
Райондағы «Бостан» АПЖда Қарақалпақстандағы биринши «Алым сейис» атындағы жылқышылыққа қәнигелескен фермер хожалығы дүзилген болып, бул жерде 100ге жақын түрли пародадағы атлар бағылмақа. Оларды көрип, бул фермерлик хожалығында да ислердиң қызығын екенлигиниң гуўасы болдық.
Күн ақырында бизди район ҳәкими М.Қосназаровтың өзи қабыл етти. Әлбетте, ғажа-ғаж егислик ўақтында район мийманларына ҳәм болажақ журналистлерге үлкен ҳурмет көрсетип, олардың тәсирлери менен бөлисиўге ўақыт тапқан район басшысына рийзашылығымызды жасыра алмаймыз.
«Елим деп, журтым деп» жан күйдиретуғын район басшысының әтирапындағы атқосшыларының да елин раўажландырыў жолындағы мийнетлери мақтаўға ылайық.
Илайым, олардың ийгиликли жумыслары табыслы болсын.

Оразымбетова З.К.
Журналистика кафедрасы баслыгы.
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: