Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


ТИЛ ҚАҒЫЙДАЛАРЫН БУЗҒАНЛАРҒА ЖИНАЙЫЙ ЖУЎАПКЕРШИЛИК
Ғалаба хабар қураллары – бул миллеттиң жаршысы, руўхыйлық ҳәм ағартыўшылық айнасы, әҳмийетли тәрбия қуралы болып есапланады. Оннан көпшилик ўақытта жазба дерек сыпатында пайдаланылады. Яғный, газетада сондай жазған-ғо, демек сөзди ямаса сөз бирликлерин усылай қолланыў мүмкин деп қабыл етеди. Демек, әдебий тил қағыйдаларына итибар қаратыў баспасөз хызметкерлерине, журналистлерге үлкен жуўапкершилик жүклейди. Әсиресе, баспасөз қарақалпақ тилиниң өз имканиятларын жүзеге шығарыў, оның келешектеги орнын белгилеў, әдебий тилдиң нызам-қағыйдаларын сақлаў, халықтың саўатлылығын, сөйлеў ҳәм жазыў мәдениятын жетилистириўде үлкен әхмийетке ийе. Себеби, баспасөз тили – қарақалпақ тилиниң, тил мәдениятының айнасы есапланады. Соған қарамастан тилден пайдаланыўда бираз кемшиликлердиң ушырасып атырғанлығы сыр емес. Егер ҳақыйқатлығына келсек, қарақалпақ әдебий тили жазыўда, сөйлеўде өзиниң қатаң нызам-қағыйдаларына, яғный әдебий тил нормаларына ийе. Мениңше, ғалаба хабар қураллары хызметкерлери менен тилшилер арасында байланыс орнатыўшы шөлкем ямаса тил орайын ашыў зәрүрлиги бар. Усы жерде қәнигели тилшилер менен журналистлер пикир алысса, пайда болып атырған кемшиликлер сапластырылар еди.
Сол сыяқлы көшелердеги, дағазалардағы текстлер, атамалар ҳәм басқа да жазыўларды жәрияламастан алдын сол орайдан сөзлердиң дурыс екенлигин тастыйықлаўшы ҳүжжет берилсе мақсетке муўапық болар еди. Себеби, тил қағыйдаларына қатаң әмел қылыў ана тилимизге, оның ийелери болған қарақалпақ халқына, киндик қанымыз тамған Қарақалпақстанға болған ҳүрметимиздиң бир көриниси болып есапланады.

Усы жерде белгили өзбек алымы О.Шарафиддиновтың мына пикирине дыққат аўдарыўды қәлеймен: «Жол ҳәрекетин қадағалап ҳәм басқарып туратуғын жол ҳәрекети қәўипсизлиги мекемеси бар, бирақ ана тили қағыйдаларының орынланыўын толық қадағалап баратуғын мәмлекетлик тил бақлаўшысы жоқ. Тил мәселесиндеги өзбилдиликке ҳәм тәртип бузарлыққа жол қойғанларды жуўапкершиликке тартыў жынаят кодексинде нәзерде тутылмаған. Соның ушын да тил байлығымызды асыраў, оның нызам-қағыйдаларына қатаң әмел қылыўды бақлаў, тилимиздиң кең имканиятларын жүзеге шығарыў – ғалаба хабар қуралларының мойнына жүкленген үлкен жуўапкершилик болып есапланады». Мен буған қосымша буған пүткил жәмийетшилик болып «бир жағадан бас, бир жеңнен қол шығарып» ҳәрекет етиўимиз керек деп ойлайман.

Оразымбетова ЗЛИХА
Журналист
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: