Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Ахборот тармоқларидаги махсус белгилар ва ўлардан фойдаланиш
ИНТЕРНЕТ – дунё миқёсидаги энг фаол ахборот алмашувчи воситалардан биридир. Интернет орқали хоҳлаган вақтда, бирор бир жойдан маълумот, ахборот олиб, бошқасига жўнатиш имконияти мавжудлигини ҳаммамиз яхши биламиз. Юртимизга интернет 1996 йилда кириб келган бўлса, ҳозирги пайтга келиб у жуда оммалашиб кетди.

Интернетдан ҳар ким ўз мақсади йўлида фойдаланиши мумкин. Кимдир маълумот олиш, яна кимдир ахборотни тарқатиш, видео-аудио маълумотларга эга бўлиш, бошқалари хат, ахборот алмашиш мақсадида фойдаланади. Ушбу мақолада интернетдаги ахборот алмашинувчи дастурлар ҳақида, яъни ижтимоий тармоқлар хизматларига тўхталмоқчимиз.

Ҳозирги пайтда энг оммалашган ижтимоий тармоқлар – skype, агент, одноклассники, What’sApp, инстаграм, facebookлардир. Айтиб ўтиш жойз, дастур яратувчилар томонидан ижтимоий тармоқларнинг кўпгина турлари яратилмоқда. Шулар орасидан биз қуйида facebook ижтимоий тармоғига тўқталамиз.

FACEBOOK – ҳозирги пайтда дунёдаги энг йирик, оммабоп ижтимоий тармоқлардан бири ҳисобланиб, Гарвард университетида таълим олаётган талабалар Марк Цукерберг ва унинг дўстлари Эдуардо Саверин, Дастин Московиц, Крис Хьюзлар томонидан 2004 йил 4 февралда ишга туширилган. Бу шахсий ижтимоий тармоқ ҳисобланиб, унда турли тиллардан фойдаланиш мумкин.

Илк веб-сайт The facebook номи билан интранет шаклида Гарвард талабалари фойдаланиши учун фаолият юритган бўлса, кейинчалик Бостондаги бошқа университетлар ҳам, шунингдек, АҚШнинг бошқа ўқув юртларида ундан кенг миқёсда фойдаланиш йўлга қўйилган. Дунё миқёсида эса 2006 йил сентябр ойидан 13 ёшдан бошлаб электрон почталарига эга бўлган интернет фойдаланувчилари учун ишга туширилди.

Ҳар бир ижтимоий тармоқ бошқасидан ўзига хос хусусияти, имкониятлари билан ажралиб туради. Масалан, Агент ижтимоий тармоғидан кўпинча ахборот алмашиш мақсадида фойдаланади. Skype – интернетда компьютер ёрдамида бошқалар билан юзма-юз суҳбатлашиш имкониятини берувчи дастур. Ушбу дастурда асосан видео, аудио ахборотлар жой олган бўлса, facebookда фойдаланувчилар учун кўпгина фойдали ахборотлар алиш, чет тилларини ўрганиш, энг сўнгги янгиликлардан хабардор бўлиш имконияти мавжуд. Facebookдан фойдаланувчилар ушбу тармоққа ўз фото суратларини ҳам жойлаштиришлари мумкин.

Facebookда эълон қилинган ахборотларга бошқа фойдаланувчилар ўз фикрларини билдириши ёки «like» (нравиться) белгисини қўйиш орқали ахборотнинг унга ёққанлигини билдириши мумкин.

Билдирилган фикрларда биз кўпинча «+» белгисига дуч келамиз. Бу белги кўпчилик ҳолатларда билдирилган фикрга қўшилиш фикрини билдирса, айрим холларда тўғри, ҳаққоний ахборот, фикр, мулоҳазаларга ҳам қўйилади. Шунингдек, ушбу ижтимоий тармоқда кенг фойдаланиладиган белгилардан (у) белгисини ҳам мисол сифатида келтириш мумкин. Агар тармоқдаги ахборот ёки фикрда ушбу белги қўйилган бўлса, ахборот манбаси аниқ бўлади, деб ҳисобланади. «+» белгиси математикадаги «қўшув» белгисидан келиб чиққан бўлса, (у) белгиси «yaxshi» сўзидан қисқартиб олинган ҳолда юзага келган.

Ҳозирги глобал шароитда битта белгининг ўзи катта ахборотни ўз бўйида жамлаган бўлади. Биз таъкидлаб ўтган ижтимоий тармоқда бундан ташқари кўп белгиларни учратиш мумкин. Бундан кўзланган асосий мақсад вақтдан унумли фойдаланишдир.

Демак, ушбу белгиларга қандайдир эҳтиёж бор. Аммо, тармоқда бу белгиларни англатувчи «like» (нравиться) сингари ҳеч қандай махсус белги жорий этилмаган. Бу белгиларни фойдаланувчилар ўзлари ясаб қўйишмоқда. Ижтимоий тармоқларга, айниқса, миллий ижтимоий тармоқларга фойдаланувчиларнинг шундай эҳтиёжларини ўрганиб, махсус белгиларни жойлаштириш улардан фойдаланувчиларга бирмунча қулайлик яратган бўларди.


[1] Интернет тамойили асосида иш юритувчи ёпиқ, ички маҳаллий алоқа.