Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


Өзге журтта султан болғанша...
Пүткүл дүнья ҳәзирги ўақытта ең қәўипли иллетлерден болған диний экстремизм, терроризм ҳәм түрли ағымларға қарсы гүреспекте. Мәмлекетимизде де бундай иллетлерге қарсы гүресиў ушын ҳәр қыйлы илажлар, түсиндириўлер ҳәм сәўбетлер өткерилмекте. Деген менен жаслар арасында ҳәр түрли ағымларға қосылып кетип атырған теңлеслеримиздиң де бар екенлиги өкинишли жағдай.
Жақында топарымызда өткен руўхыйлық саатында студентлер дыққатына Өзбекистан телеканалы тәрепинен таярланған «Қиёматга қолган қарз» атлы фильм қойып берилген еди. Сабақ даўамында фильмди көрип отырып, ериксиз көзимизге жас келди. Әлбетте, бул қәҳәр ҳәм аяныш көз жаслары. Себеби, фильмде ҳәзирги ўақытта ең қәўипли ҳәм актуал машқалаға айланып атырған жаслардың шет еллерге шығып кетип, ол жақларда жаўыз адамлардың қолына түсип, соңында олардың қулына айланып, «маңқуртлар» дай ҳәрекет ете баслағаны турмыслық мысаллар менен сәўлелендирилген. Жумыс ислеў ушын шет еллерге кеткен теңлеслеримиз, өз елин, ата-анасын умытып, қандайда мақсетсиз Сириядағы урысқа атланыўы ҳәммени де тәшўишке салады. Ашынарлы тәрепи сонда ел сатқынларының арасында жоқары мағлыўматқа ийе болған жаслардың да бар екенлиги. Әсиресе, мени көп ойландырған нәрсе Нураталы бир шаңарақтың еки ул перзенти абройлы жоқары оқыў орынларында грант тийкарында тәлим алып, мәмлекет тәрепинен жаратылған барлық мүмкиншиликлерден пайдалана отырып, бүгинлиги ата-анасына, мәмлекет көрсеткен ғамхорлығына қандай жуўап қайтарғаны болды. Олардың келешегинен тек ата-анасының емес, мәмлекеттиң де үмити мол еди. Жоқары дәрежели диплом алып жетик кадрлар қатарынан орын алыўын, мәмлекет раўажланыўына үлес қосыўын күткени анық. Олардың бул жолды таңлаўына не себеп? Текте ашкөзлик, нәпсиқаўлық емес пе? Өзге елде султан болғаннан, өз елиңде ултан бол деген гәп бар. Көп пул табыў жолында өзге еллерге барып, өз елин умытқанларды не деп атаў мүмкин?
Инсан Озин-өзи бақлап, басқарып үйренбесе, арамыздан ел сатқынлары шыға береди. Қолына қурал алып, өзге елде жүрген жетпегендей айрым пәс адамлар менен тил бириктирип ҳаял-қызларды да жолдан шығарыўға умытып атырғанлығы да үлкен машқала. Олардың көпшилиги еле ер жетпеген өспирим қызлар болып қалмақта. Ашынарлысы усындай жаўыз инсанлар қолында қызларымыздың түсип қалып, олардың буйрықларын тап жанлы қуўыршақтай орынлаўы қәншелли қыз балларымыздың ар-намысына дақ түсиреди. Бул жағдай пүткил қыз баллар ушын уят ис емес пе?
Оларды биз ким деп атаймыз? олардың бул исин қалай түсиниў мүмкин? Бул сораўлар ҳәр бир студенттиң кеўлинен өткен болыўы тәбийий. Себеби, ҳәр бир инсан биринши нәўбетте өз жасап атырған ана топрағын қәдирлейди. Ким де аяғын қайра-қайра басып жүрген жерин таслап кетиўи, оны умытыўы мүмкин? Ҳәттеки ҳайўанларда өзи жасап турған мәканын таслап кетиўге көзи қыймайды ғой. Ҳайўанлар да жақынларына жәбир жеткериўди ойламайды ғой. Ал, фильмди көрип отырып өз көзимизге исенгимиз де келмейди. Лекин, бул ҳақыйқатлық. Ҳалкымызда жақсы перзент сүйиниш, жаман перзент күйиниш деген гәп бар. Сол айткандай жақсы перзент ел ғамы менен жасайды, ата-анасына аброй әпереди. Ал, жаман перзент ата-ана жүзин қара етеди. Ел журт алдында уятлы қылады. Себеби, жаман перзент өзинен басқа ҳешкимди ойламайды. Ҳәр бир инсан өз елине, туўған жерине садық болыўы, керек болса оны қорғаў, көз қарашығындай сақлаў зәрүр. Бул ҳәр бир инсанның ўатан алдындағы парызы есапланады. Тилекке қарсы, айрым жасларымыздың ондай жаман иллетлердиң ақыбети нелерге алып келетуғынлығы ҳаққында ойланбай ис тутыўы соңында жардың жағасына келип қалыўы тек өзин емес басқаларға да жабир жеткизеди. Буның ақыбетлерин болса жуда кеш түсинип жетеди. Соның ушын да бул ҳаққын да жасларға түсиндириў жумысларын өз ўақтында алып барыў мақсетке муўапық.
Дүньяға келген нәресте көзин ашқанда ең алды менен өз анасын көреди. Соң киндик қаны тамған жери ўатаны арқалы әлемди таныйды. Нәресте әсте-ақырын өсип барар екен, анасы оны көз қарашығындай абайлап, ақ-жуўып, ақ тарайды. Ана өз перзентиниң камалын көриў ушын оны тәрбиялаўда тыным билмейди. Перзенти ушын керек болса өзин отқа урыўға да, суўға таслаўға да тайын турады. Ана өз ҳәййиўинде перзентиниң бахыт ығбалын, ўатанға садық, ел хызметине тақ турыўшы инсан болыўын тилейди. Әттең, заманласларымыздың арасында да өз анасын, ўатанын, туўысқанларын, жақынларын умытып, ғайры еллерде қандай да жаўыз нийетлерди әмелге асырыўға жәрдем бериў ушын атланғаны кеширип болмас қылмыс. Бүгин оның ата-аналары, туўысқан-туўғанлары, барлық жақынлары халық алдында басын көтерип сөйлеўге де бетлей алмай, не дерин билместен тек өз перзентиниң қылмысы ушын пүткил халық алдында, журт басшымыз алдында кеширим сорап жылаўы кимди болса да терең ойға салып қоймастан туўры жуўмақ шығарыўға шақырады.
Бир ойлап көриң, ерте таң уйқыдан оянсаңыз, әлем тыныш. Терезени ашып әтирапқа нәзер салың. Қуслардың сайраўы ҳәм ҳәрекетленип атырған машиналардың сигналларын еситесиз. Көшелерде адамлардың тынбай өтип баратырғанлығын, балалардың болса еркин ойнап жүргенин көресиз. Бул қандай бахыт. Бул бизиң елимиз тынышлығынан дерек береди. Бизиң жанымызда ата-анамыз, жақынларымыз, бизди қоллап қуўатлаўшы журт басшымыз бар. Биз қандай тараўға қызықпайық, бәрше мүмкиншиликлер, имканиятлар есиги ашық. Усындай заманда жасап турып, оған шүкирлик етпеўдиң өзи наданлық емеспе?!

Халқымызда сақлықта қорлық жоқ деген гәп бар. Бүгин биз өзимизге сақ болсақ, келешекте өзимиздиң уллы мақсетлеримизге ерисиўге баслама болады. Солай екен ҳәр бир инсан, өзине сақ болып қалмастан, әтираптағы инсанлардың да сақлығы, тынышлығы ушын жуўапкер болыўы керек. Бийпарўалық жоқарыда айтып өтилгендей жаман ақыбетлерге алып келиўи мүмкин. Сонлықтанда бүгинги заманымыздың қәдирин билип, тынышлығымызға шүкирлик етип, ҳәмийше қырағылықта жасайық!

Бердақ атындаы ҚМУ
Қарақалпақ филологиясы факултети
журналистика қәнигелиги
3-курс студенти
Мәмбетниязова Муслима
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: