Дизимнен өтиў    Кириў
Сайтқа кириў


ЖОҚАРЫ БИЛИМЛЕНДИРИЎ – ЖОҚАРЫ САПАДА БОЛЫЎЫ УШЫН…
Бүгинги күни көпшилик мәмлекетлерде билимлендириў тараўына үлкен итибар қаратылып, оның сапасын асырыўға ҳәрекет етилмекте. Себеби, билимлендириў мәмлекеттиң бүгинин ҳәм жәмийеттиң келешектеги раўажланыўын тәмийинлеўши, турмысымызға дөретиўшилик енгизиўши категория болып есапланады. Интеллектуал раўажланған, кең пикирлеўши, жаңалық жаратыўға умтылыўшы кәмил инсанды тәрбиялаў ушын ең дәслеп билимлендириў тараўының өзи жаңалықларға бай болыўы, оның мазмунында дөретиўшилик руўхы ҳәм мотивлери ҳүким сүриўи лазым. Сонлықтан да, мәмлекетимизде билимлендириўдиң сапасын арттырыўға, жәмийет, мәмлекет ҳәм кәмил инсан талапларына жуўап беретуғын жаңалықлар енгизиўге айрықша итибар қаратылмақта. Маман қәнигелерди таярлаў ўазыйпасы болса усы хызметтиң тиккелей орынлаўшылары болған – жоқары оқыў орынлары профессор-оқытыўшыларының кәсиплик компетентлик ҳәмде креатив қәбийлетке ийе болыўын талап етеди. Усы талап ҳәм ўазыйпалардан келип шыққан ҳалда 2015-жылдың 12-июнь сәнесинде Президентимиздиң «Жоқары оқыў орынларының басшы ҳәм педагог кадрларын қайта таярлаў ҳәм билимин жетилистириў системасын және де раўажландырыў иләжлары ҳаққында»ғы ПФ-4732-санлы Қарары шыққан еди.



Әлбетте, бүгинги күни заман талабына мас келиўши басшы ҳәм жоқары қәнигели педагог кадрларды қайта таярлаў ҳәм олардың қәнигелигин арттырыў жумысларының нәтийжесин тәмийинлеўши кәсиплик билим жетилистириўди талап етпекте. Бул өз гезегинде қәнигелердиң кәсиплик компетентлигин қәлиплестириўге хызмет етиўши үзликсиз тәлим мазмунын жаңалаў, оқытыўдың инновациялық методларын, заманагөй информация-коммуникация технологияларын әмелиятқа кең түрде енгизиў зәрүрлигин келтирип шығарады. Усы тийкарда, бүгинги күнде билимлендириў тараўындағы жумыслардың сапасын асырыўға, тәлим басқышларының өз-ара байланысын ҳәм үзликсизлигин тәмийинлеў бойынша бир қатар иләжлар әмелге асырылмақта.
Атап өтиўимиз керек, оқыў-тәрбия жумысларын модернизациялаў, қәнигелерди таярлаў системасының сапа дәрежесин асырыўда оқытыўшылардың кәсиплик компетентлигин раўажландырыў, оларды тараўға тийисли заманагөй кәсиплик билим, көнликпе ҳәм тәжирийбелер менен қуралландырыў, илимий-техникалық инновациялардан еркин түрде, дөретиўшилик пенен пайдалана алыў ҳәмде келешек ўазыйпаларды шешиў көнликпелерин раўажландырыў оғада әҳмийетли ўазыйпалардан есапланады. Әсиресе, билимлендириўде инновациялық технологияларды қолланыўдың әҳмийети артып бармақта. Себеби, илим ҳәм билимлендириў жәмийеттиң ең тийкарғы жетилистириўши күшине айланбақта. Демек, бул өз-өзинен базар экономикасы дәўиринде жүзеге келетуғын күшли бәсекеге төзимли қәнигелерди таярлаў ўазыйпасына жәнеде жуўапкершилик арттырады. Усы тийкарда Президентимиз И.А.Каримов: «Уллы мақсетлеримизге, гөзлеген нийетлеримизге ерисиўимиз, жәмийетимиздиң жаңаланыўы, турмысымыздың раўажланыўы ҳәм келешеги, әмелге асырылып атырған реформалар ҳәм режелеримиздиң нәтийжеси, ең дәслеп, дәўир талапларына жуўап беретуғын жоқары қәнигели, саналы, интеллектуал билимге ийе болған кадрлар таярлаў машқаласы менен байланыслы» - деп атап көрсетеди.
Ҳақыйқаттан да, ҳәзирги күнде республикамыздағы социал-экономикалық реформалардың әҳмийетли бағдарларының бири болған билимлендириў, кадрлар таярлаў тараўына үлкен итибар қаратылып, үзликсиз билимлендириў системасында кең көлемли реформалар әмелге асырылмақта. Егер мағлыўматларды анализ ететуғын болсақ, мәмлекетимизде социаллық тараў ушын мәмлекетлик бюджеттиң барлық қәрежетлериниң 60 проценти қаратылған. Соның ишинде, илим ҳәм билимлендириў тараўын раўажландырыўға сарпланып атырған қәрежетлер улыўма бюджеттиң 34,3 процентин қурайды. Демек, бул билимлендириў тараўындағы жумыслардың сапасын арттырыў, тәлим-тәрбия жумысларына айрықша итибар қаратыў системасын жәнеде жетилистириўге тийкар бола алады.
Ҳәзирги ўақытта дүньяның барлық жоқары оқыў орны билимлендириў системасында сапаға ерисиў тийкарғы үш таяныш түсиник тийкарында әмелге асырылмақта. Булар, сапалы оқытыў ҳәм хызметти жүргизиў ушын жоқары оқыў орнындағы жаратылған шәрт-шәраятлар; оқыў процесси; сапаны тәмийинлеўши системаның әмелдеги тийкарғы ҳәм басланғыш тиреги есапланған – билимлендириўдиң нәтийжеси болып табылады. Нәтийжеге ерисиў усы тараўдағы барлық жумыслардың дурыс алып барылыўын талап етеди. Демек, ҳәзирги дәўирде билимлендириў тараўындағы қәнигелердиң кәсиплик компетентлик дәрежесин раўажландырыў, жоқары оқыў орынларын инновациялық информация-коммуникация технологиялары менен тәмийинлеў, алдыңғы сырт ел тәжирийбелерин өзлестириў ҳәм мақсетли бағдарлаў жоқары билимлендириў системасын модернизациялаўдағы актуал ўазыйпалардың бирине айланған. Усы тийкарда Өзбекистан Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң 2015-жылдың 21-август сәнесиндеги 303-санлы бўйрығы менен тастыйықланған «Жоқары оқыў орынлары басшы кадрларын қайта таярлаў ҳәм билимин жетилистириўдиң мазмуны, сапасы ҳәм олардың компетентлигине қойылатуғын тәжирийбе талаплары» бойынша оқыў реже ҳәм бағдарлама ислеп шығылды. Усы бағдарлама бойынша 2015-жылдың сентябрь айынан баслап Өзбекистан республикасы жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигине қараслы жоқары билимлендириў системасында басшы ҳәм педагог кадрларды қайта таярлаў ҳәм олардың билимин жетилистириўди шөлкемлестириў бас илимий-методикалық орайы өзиниң жаңа бағдардағы жумысларын жолға қойды. Орайда бүгинги күни еки бағдарда: «билимлендириў сапасы менежменти» ҳәм «билимлендириў системасы менежменти» курслары бойынша еки айлық оқыў шөлкемлестирип, ол Өзбекистандағы Британия Кеңеси ҳәм Лондон Метрополитен университети (Англия) менен биргеликте дүзилген бағдарлама тийкарында жүргизилмекте. Бунда оқыў режесине «Жоқары оқыў орнында оқытыў процессин модернизациялаў ҳәм инновациялық билимлендириў технологияларын енгизиў», «Тәлим-тәрбия жумысларын шөлкемлестириўдиң ҳуқықый тийкарлары», «Билимлендириў менежериниң кәсиплик компетентлиги ҳәм креативлиги», «Системалы анализ тийкарлары», «Сапаны тәмийинлеўдиң заманагөй усыллары», «Билимлендириўдиң сапасын тәмийинлеўде халық-аралық тәжирийбелер», «Билимлендириў сапасы мониторинги ҳәм бақлаў», «Билимлендириўдиң сапасын тәмийинлеў процессине студентлерди тартыў» ҳәм тағы басқа да оқыў моделлери киргизилген. Әлбетте, жоқары билимлендириўдиң сапасын жоқарылатыў мәмлекетимизди жоқары қәнигели кадрлар менен тәмийинлеўдиң сапасын көтереди. Негизинде, тәлим ҳәм тәрбия мәселеси ҳәр бир дәўирде де ең әҳмийетли ўазыйпалардың бири болып келген. Себеби, мәмлекеттиң бүгинги раўажланыў дәрежеси де, ертеңги келешеги де усы тәлим-тәрбия жумысларының дурыс алып барылыўы менен тиккелей байланыслы. Бирақ, тәлим-тәрбия жумыслары сапалы ҳәм дурыс жүргизилгенде ғана өзиниң нәтийжесин береди, ал, кери жағдайда ол улыўма пайдасыз, ҳәттеки жәмийет ҳәм келешек ушын зыянлы болыўы да мүмкин. Әсиресе, бүгингидей глобалласыў дәўиринде тәлим-тәрбия жумысларының жуўапкершилиги жоқары.
Бүгинги глобалласыў дәўири тезлик пенен ҳәрекетлениў, зәрүрли информацияларды оператив түрде топлаў, оларды қайта ислеў, жеткизиў ҳәм турмысқа енгизиў мәселелерин де өз ишине алады. Усындай ҳәрекетлениў имкәниятына өз таўының билимданы болған, кәсиплик тәжирийбесин жоқары дәрежеде ийелеген, бай кәсиплик шеберликти меңгерген қәнигелер ғана ийе болыўы мүмкин. Демек, солай екен, жоқары оқыў орынларында қәнигелер таярлаўдың сапасын жетилистириў ўазыйпасы барлық ўақытта да заман талапларына жуўап бериўи лазым.
ЗЛИХА ОРАЗЫМБЕТОВА
ҚМУ журналистика кафедрасының баслығы,
филология илимлериниң кандидаты.
Комментария жазыў
Атыңыз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Код:
          Включите эту картинку для отображения кода безопасности
кодты жаңалаў

Кодты киритиң: