DataLife Engine > Ilimiy maqalalar > ГЛОБАЛЛАСЫЎ ШӘРИЯТЫНДА СӨЗДИҢ ҚҮДИРЕТИ

ГЛОБАЛЛАСЫЎ ШӘРИЯТЫНДА СӨЗДИҢ ҚҮДИРЕТИ


30-04-2017, 15:19. Разместил: zlixa Уллы өзбек жазыўшысы Абдулла Қаҳҳордың “Сөз атомнан күшли” деген көшиликке белгили пикири, бүгинги күндеги “Идеология полигонлары ядро полигонларынан да көбирек күшке ийе” – деген ибара менен үнлесип кеткендей. Бул пикирдиң ҳәммени қырағылыққа шақырыўшы тәреплери көп. Буны бүгинги турмысымызда барлық тараўлар менен байланыслы сәўлелендирип түсиндириў мүмкин. Соның ишинде көбирек журналистика тараўы менен.
Соны да атып өтиў керек, әсиресе идеологиялық тәсирди бирден аңлаў қыйын. Себеби, “Бундай күшлер өз мақсетлерине жетисиў ушын сондай мәккәр усыл ҳәм жолларды, заманагөй информациялық технологияларды қолланады, олардың тәсирлерине бардаш бериў, бундай ҳүжимлердиң жүзлериндеги нықабларын шешип, сырларын әшкара етиў, тийкарғы мақсетлерин көрсетип бериў – оғада қыйын ҳәм қурамалы мәселе болып, оны орынлаў ҳәр кимниң де қолынан келе бермейди” – деп атып өтеди журт басшымыз. – Егерде биз Өзбекстанның өзимиз арзыў еткен ертеңги жарық күнин, уллы келешегин қурмақшы болсақ, бир ҳақыйқат бәршемизге анық болыўы керек: бул ўазыйпа, ең дәслеп, баслаған изги нийетлеримиздиң даўамшысы болған, өз алдымызға қойған бийик шоққыларға ерисиў жолында ҳақыйқаттанда тийкарғы шешиўши күшке айланып баратырған, таянышымыз- сүйенишимиз болған балаларымызды бундай жаўыз, залым тәсирлерден қорғаў менен тиккелей байланыслы”.(Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. – Т.: Маънавият, 2008. – 134-135 Б.)
Глобалласыў шәриятында информация тараўында дүнья жүзи бойлап таралып атырған информациялардың жәмийетке унамлы ҳәм унамсыз тәсирлери жүдә көп. Усы процесслерди үйрене отырып, ең дәслеп, глобалласыўдың өзи не деген сораўга жуўап табыўға ҳәрекет етемиз.
Глобал, французша – global, яғный, улыўмалық, латынша – globus, яғный, шар деген мәнини аңлатады. Усы кең мәнисинде, бириншиден, пүткил жер шарын қамтып алыўшы, екиншиден, ҳәр тәреплеме, толық, яғный, универсал деп түсиниў мүмкин.
Глобалласыў (глобализация) деген атаманың өзи ең дәслеп экономист алымлар тәрепинен 1981-жылдан берли қолланылып келинбекте. Бирақ бул сөздиң толық мәниси, концепциясы 1990-жылдың орталарында америкалы алым Чарлз Таз Рассел тәрепинен толық ашып берилди. Оның сөзлик бойынша берилген мәнисине келетуғын болсақ ХАЛЫҚ-АРАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯ, яғный пүткил жер шары халқының бир жәмийетлик системаға бирлесиўи, бирдей ўазыйпаны атқарыў процесси түсиниледи.
Мине усыдан келип шығып айтып өтиў мүмкин, глобалласыў – пухаралық жәмийеттеги улыўмалық әҳмийетеги хабар, мәдений, экономикалық, геосиёсий тараўлардың бир системаға бирлесиў процесси. Жер шарының барлық транспорт жоллары менен бирлестирилиўи, информациялық технологияларының раўажланыўы нәтийжесинде информациялардың бир демде пүткил дүньяға тарқалыўы глобалласыўдың өзине тән көринислери деўимиз мүмкин.
Глобалласыў процессиниң унамлы ҳәм унамсыз көринислери де талай ғана. Себеби, мәмлекетлер ҳәм халықлар ортасындағы бирге ислесиў байланысларының раўажланыўында бул процесс жүдә үлкен әҳмийетке ийе. Әсиресе, заманагөй коммуникация ҳәм хабар технологиялары, илим ҳәм билимлендириў жетискенликлеринен ҳәммениң бирдей пайдалана алыўы, жаңалықлар ҳәм басқа да әҳмийетли информациялардың оперативлик пенен тарқалыўы, әлбетте, унамлы көринислер. Ҳәр түрли машқалалардың шешилиўи, айтайық, тәбийий апатлардың, аўыр аўҳалға түсип қалғанда мәмлекетлердиң бир-бирине өз-ара жәрдем көрсетиўи мүмкиншиликлериниң глобалласыў процессиниң және де жоқары дәрежеге көтерилиўи тәбийий жағдайға айланып бармақта.


Оразымбетова З.Қ.

Вернуться назад